جاهای دیدنی مشگین شهر؛ از پل معلق تا قلعه قهقهه

جاهای دیدنی مشگین شهر؛ از پل معلق تا قلعه قهقهه

اردبیل، یکی از استان‌های زیبا با جاذبه‌های گردشگری متعدد است که در شمال غربی کشور و در منطقه‌ آذربایجان قرار گرفته است. قطعا از جمله مهم‌ترین دلایل محبوبیت و آمار بالای مسافران در این منطقه از ایران، اقلیم و آب و هوای مطبوع آن در فصل‌های مختلف سال به‌ویژه بهار و تابستان است. بدیهی است که مشگین‌شهر نیز همانند دیگر شهرهای این استان شمال غربی کشور از این موهبت بی‌نصیب نبوده و به‌دلیل برخورداری از طبیعت و دیدنی های مطلوبش، طرفداران بسیاری در حوزه‌ گردشگری به‌دست آورده است. با ما همراه شوید تا به‌اتفاق هم، با جاهای دیدنی مشگین شهر آشنا شویم.

موقعیت جغرافیایی

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمزه عرب)

مشگین شهر یکی از شهرهای معروف استان اردبیل است در ۹۰ کیلومتری مرکز استان و در ۲۹۵ کیلومتری تبریز از مسیر اردبیل و در ۱۶۸ کیلومتری تبریز از مسیر اهر واقع است. مشگین شهر در ارتفاع ۱۴۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. کوه بسیار زیبای سبلان با دامنه‌های بهشتی در فاصله ۲۵ کیلومتری از این شهرستان (۴۵ کیلومتری از مرکز شهر) قرار دارد.

وجه تسمیه نام مشگین شهر

منبع عکس: سایت مرکز مشاوره سفر اصفهان تور (عکاس: ناشناس)

«خیاو» یا «خیوو»، نامی است که باستان‌شناسان آن را به‌عنوان اصلی‌ترین نام مشگین‌شهر، معرفی کرده‌اند. در دورانی از تاریخ اسلام نیز این شهر به «میمند»، شناخته می‌شد. این در حالی است که در دوران حکومت سلجوقیان و اتابکان آذربایجان، مشگین‌شهر به «وراوی»، شهرت داشت. مورخان معتقد هستند که در اواسط قرن یازدهم میلادی، پس از پیروزی «آلپ ارسلان» بر حاکمان گرجستان و مسلمان شدن ایشان، این شهر را به یکی از حاکمان وقت به نام «بیشکین»، بخشید و از آن پس این شهر در گویش مردم محلی، به نام وی شهرت یافت. سرانجام در زمان حکومت پهلوی دوم، نام خیاو که در لغت به‌معنای محلی پر از آب و درخت گفته می‌شود، به مشگین‌شهر امروزی تغییر یافت و تا به امروز ماندگار است.

جاهای دیدنی مشگین شهر

مشگین‌شهر را می‌توان شهری از قلعه‌های تاریخی نامید که خود یکی از جاذبه‌های محبوب گردشگری در عصر حاضر محسوب می‌شود. البته جاذبه‌های طبیعی و بناهای تاریخی بسیاری در شهرستان مشگین شهر وجود دارند. برای نمونه، قلعه قهقهه با عظمت خاص و منحصر‌به‌فرد خود در بین جاذبه‌های تاریخی جایگاه خاصی دارد و قلعه دیو قالاسی که قدمت آن به دوره‌های قبل از اسلام می‌رسد، از مهم‌ترین جاهای دیدنی مشگین شهر محسوب می‌شود.

ارشق که از نظر طبیعی از مناطق بسیار زیبای مشگین شهر بوده و جالب‌ترین مراتع بهاره و پاییزه عشایر شاهسون را دارد، دارای قلعه‌ای است که در یک منطقه بی‌نظیر و زیبای طبیعی قرار گرفته است. سنگ نبشته‌ها و کتیبه‌های ارزشمند باستانی، گورستان‌های قدیمی و قلعه‌های تاریخی به‌همراه کوه‌های مرتعی، رودخانه‌ها و دیگر جاذبه‌های طبیعی از مهم‌ترین مکان‌های دیدنی این شهرستان به شمار می‌آیند.

کهنه قلعه مشگین‌ شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: کوروش نوزاد تهرانی)

یکی از مشهورترین جاذبه‌های گردشگری در شهرستان مشگین‌شهر، عمارتی است تاریخی با قدمتی برابر با حکومت ساسانیان که به نام «کهنه قلعه»، شناخته می‌شود. این بنای کهن در مساحت تقریبی ۱۵ هزار متر مربع و در بخش ورودی مشگین‌شهر برفراز تپه‌ای طبیعی ساخته شده است. ارتفاع تپه‌ برابر با ۵۰ متر و بلندای قلعه کهنه بیش از ۱۴۰۰ متر است و سازندگان کهنه ‌قلعه را با ۶ برج کوچک (برجک)، دیوارهای خشتی ضخیم و حجره‌هایی کوچک، همانند آخور که به نظر می‌رسد برای سکونت یک سرباز و اسب همراه او بوده است، ساخته‌اند.

در نزدیکی کهنه قلعه، سنگ‌نبشته‌ای قرار دارد که روی آن نام سازنده‌‌اش نرسه هرمزد حک شده است

از نکات جالب در مورد کهنه قلعه، حضور یک سنگ‌نبشته‌ تاریخی است که متعلق به پادشاهان ساسانی بوده و در فاصله‌ ۱۵۰ متری از آن قرار دارد. روی سنگ‌نبشته به خط پهلوی ساسانی نام سازنده‌ آن «نرسه هرمزد»، حک شده است.

پس از کاوش‌هایی که باستان‌شناسان در این قلعه‌ تاریخی انجام دادند، آثاری همچون سفال‌های دست‌ساز و چرخ‌ساز و نیز فلز مفرغ که ایشان آن‌ها را به دوره‌ آهن سه منتسب می‌دانند، به دست آمده که احتمالا متعلق به قومی به نام «اورارتو» است.

• آدرس: مشگین شهر، ورودی مشگین شهر، روی تپه (مشاهده در نقشه)

پل معلق مشگین شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمید خورشیدی)

قطعا پل معلق مشگین شهر را می‌توان در شمار یکی از زیباترین و هیجان‌انگیزترین جاذبه‌های گردشگری در این شهرستان قرار داد. این پل که در ارتفاع ۸۰ متری از «رودخانه‌ خیاو چایی» و برفراز پارک جنگلی مشکین‌شهر ساخته شده، دارای دو متر عرض و ۳۶۵ متر طول است و به‌عنوان طویل‌ترین پل معلق خاورمیانه شناخته می‌شود.

جالب است بدانید که کارشناسان داخل کشور و مهندسان منطقه آن را طراحی و ساخته‌اند و تمامی دانش به کار رفته در احداث آن، بومی است. در واقع پل در یکی از مناطق نمونه‌ گردشگری مشگین‌شهر به نام «منطقه‌ی گردشگری خیاو تا گیردولی» و در زمینی با مساحتی بالغ بر ۱۳۰ هکتار و بودجه‌ای برابر با ۴۰ میلیارد تومان، توسط مهندسان ایرانی طراحی و ساخته شده است. تماشای مناظر زیبا از پارک جنگلی و نیز نمایی چشم‌گیر از قله‌ زیبای سبلان هنگام عبور از این پل معلق بسیار هیجان‌انگیز است. در روزهای تعطیل بیش از سه هزار نفر در روز این پل زیبا عبور می‌کنند.

منبع عکس: سایت کجارو (عکاس: ناشناس)

یکی از جالب‌ترین بخش‌های این پل بخش شیشه‌ای آن است که در هنگام عبور از روی این قسمت از پل می‌توانید زیر پای خود را ببینید. بخش‌ شیشه‌ای دقیقا در قسمت وسط پل قرار دارد. البته در هنگام عبور از روی پل باید از دویدن و پرش خودداری کنید تا باعث ایجاد نوسان روی پل نشوید.این نوسان و تکان‌ها ممکن است برای کودکان و افراد سال‌خورده در هنگام راه رفتن روی پل معلق، مشکل ایجاد کند و باعث زمین خوردن آن‌ها بشود. در کنار پل معلق مشگین شهر یک سکوی زیپ‌لاین هم قرار دارد که از روی پل و دره می‌گذرد.

• آدرس: مشگین شهر، پارک جنگلی خیاوچای مشگین شهر (مشاهده در نقشه)

بقعه شیخ حیدر مشگین شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: S S)

در مرکز شهر مشگین‌ شهر، درون باغی مصفا یکی دیگر از آثار تاریخی کشور قرار دارد که قدمت آن متعلق به قرون هفتم و هشتم هجری قمری است. «بقعه‌ شیخ حیدر»، نام این میراث ایران کهن است که نمای بیرونی آن به‌صورت برجی مدور مشاهده می‌شود؛ این در حالی است که درون بنا به‌صورت یک ۱۲ ضلعی با ارتفاعی حدود ۱۸ متر و قطری برابر با ۱۰ متر و ۵۰ سانتی‌متر، ساخته شده است.

این بقعه در دو طبقه و با استفاده از آجر بنا شده است. جالب است بدانید که در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری قمری، برای تزیینات این بنای کهن از کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای رنگ با شکل‌های هندسی و نیز آیات مبارکی از سوره‌ی فتح و الفاظ جلال‌الله در نمای بیرونی استفاده شده است. گفته می‌شود که شیخ حیدر در واقع پدر «شاه اسماعیل اول صفوی» است و قبر آن در بخش انتهایی طبقه‌ زیرین یا سرداب قرار دارد.

• آدرس: مشگین شهر، میدان امام، خیابان باهنر شمالی (مشاهده در نقشه)

دژ قهقهه مشگین شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: جمال ابراهیمی ریزپردازان)

یکی از مشهورترین جاذبه‌های تاریخی در شهرستان مشگین‌شهر، دژی است قدیمی و متعلق به دوران حکومت صفویان که در بخش ارشق، بین روستای «گنچویه» و «قره آغاج کلان» از روستاهای شهرستان مشگین‌شهر قرار گرفته است. «قلعه‌ قهقهه» نام این اثر تاریخی است که در گذشته به‌عنوان زندان افراد سیاسی همچون شاهزادگان صفوی مورد استفاده قرار می‌گرفت که همین امر از دلایل شهر بسیار آن در تاریخ است.

گفته می‌شود که در جنگ‌هایی که بین ایرانیان و عثمانی‌ها رخ می‌داد، سلاطین صفوی خزینه‌های خود را به این قلعه آوردند تا آن را از گزند دشمنان حفظ کنند. این بنا روی تپه سنگی که ارتفاع آن از زمین یک کیلومتر است، ساخته شده و پیرامون آن با استفاده از حصار پوشیده و آن را دژی مستحکم و غیرقابل نفوذ کرده است.

زندان قلعه در فضایی قرار دارد که در بخش بالایی بدنه‌ کوه که از سه قسمت به پرتگاه و به‌سمت دره‌ای با ارتفاع ۸۰ متری مشرف است، قرار دارد. همچنین، پنج استخر و یک دیده‌بانی هشت ضلعی، یک برج هشت ضلعی، چند حصار، چندین برج و چند دروازه از دیگر بخش‌های قلعه است.

• آدرس: ۸۵ کیلومتری شمال شرقی مشگین شهر، نزدیکی روستای کنچوبه و قره (مشاهده در نقشه)

منطقه گردشگری کپز

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: بهمن پناهی)

«منطقه‌ گردشگری کپز»، یکی از زیباترین جاذبه‌های گردشگری در مشگین‌شهر است که در مسیر اردبیل به مشگین‌شهر و در فاصله‌ ۲۰ کیلومتری از این شهرستان قرار دارد. اقلیم مناسب در فصول بهار و پاییز، صخره‌های بزرگ و رفیع و قرارگیری آن‌ها به‌صورت یکنواخت از ویژگی‌های این منطقه‌ جذاب گردشگری است. همچنین طبیعت زیبا و بکر پیرامون دره‌ی کپز به‌دلیل بهره‌مندی از پوشش گیاهی ویژه و نیز حضور درختان میوه‌ای همچون تمشک و زالزالک، بر زیبایی این منطقه از استان اردبیل افزوده است. خرس قهوه‌ای، گرگ و روباه در کنار تنوع زیادی از پرندگان این منطقه را به‌عنوان زیستگاه خود برگزیدند.

• آدرس: ۲۰ کیلومتری شهرستان مشگین‌ شهر (مشاهده در نقشه)

شهر باستانی یری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Saeed Mob)

در فاصله‌ ۳۵ کیلومتری از شرق شهرستان مشگین‌شهر و در فاصله‌ دو کیلومتری از روستایی به نام «پیرازمیان»، منطقه‌ای باستانی با مساحتی بالغ بر ۴۰۰ هکتار قرار دارد که به «شهر باستانی یری»، نام‌گذاری شده است. این ناحیه از مشگین‌شهر، در مجاورت رودخانه «قره‌سو» قرار دارد که از سه بخش اصلی دژ نظامی، قوشا تپه و معبد تشکیل شده است.

باستان‌شناسان قدمت منطقه‌ باستانی یری را نزدیک به هفت هزار سال تخمین زده‌اند

باستان‌شناسان برای نخستین بار در سال ۱۹۷۸ میلادی آن را مورد بررسی و کاوش قرار داده و قدمت قلعه و معبد را متعلق به ۱۴۵۰ سال پیش از میلاد مسیح (ع) و قوشا تپه را برابر با هفت هزارسال پیش از میلاد مسیح (ع)، عنوان کردند.

در فاصله‌ کمی از منطقه‌ باستانی، می‌توان بیش از ۱۰۰ سنگ‌ قبری را مشاهده کرده که روی آن‌ها تصاویر یکنواخت از چهره‌ی انسان‌های بدون دهان حک شده است. در این محوطه نزدیک به ۴۵۰ گور کشف شده است که طبق اظهارات برخی از کارشناسان، احتمال می‌رود که قدمت تعدادی از این گورها به هزار تا سه هزار سال پیش از میلاد مسیح (ع) بازمی‌گردد.

قلعه بربر مشگین شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: علیرضا جواهری)

در فاصله ۳۵ کیلومتری از شهرستان مشگین‌شهر و در فاصله‌ی کمتر از ۵۰۰ متری از جنوب شرقی «روستای اونار» از توابع این شهرستان، یکی دیگر از جاذبه‌های تاریخی استان اردبیل قرار دارد که قدمت آن به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد. «قلعه بربر»، نام این اثر تاریخی است که از آن به‌عنوان مکانی برای نگهداری و حمل آذوقه و ابزارآلات جنگی و نیز برای دفاع در مقابل دشمنان استفاده می‌شد.

معماری این قلعه در نوع خود جالب و قابل‌توجه است؛ چراکه می‌توان تلفیقی از معماری صخره‌ای و معماری دست‌ساز انسانی را مشاهده کرد. این قلعه‌ کهن در وسعتی بالغ بر ۴ هکتار بوده و اگر گردشگران از سمت شمال به تماشای آن بنشینند، قطعا قلعه را شبیه به سر انسان مشاهده می‌کنند. در بخش غربی قلعه نیز اطاقک‌های صخره‌ای که محلی برای نگهبانی بوده است، قرار دارد.

• آدرس: مشگین شهر، بخش مشگین شرقی (لاهرود)، دهستان قره‌سو، روستای انار (مشاهده در نقشه)

نقوش صخره ای شیخ مدی

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمید بنی‌فاطمه)

«سنگ‌نگاره‌های شیخ مدی» که از آن‌ها به «نقوش صخره‌ای شیخ مدی» نیز یاد می‌شود، یکی از آثار باستانی شهرستان مشگین‌شهر است که در روستای «کنجوبه» از توابع این شهرستان قرار دارد. باستان‌شناسان این سنگ‌نگاره‌ها را متعلق به دوران قبل از تاریخ ایران باستان، عصر آهن سه می‌دانند. نکته‌ جالب در مورد این آثار نقش بز کوهی است که در بیش از ۹۰ درصد از آن‌ها حک شده و مشاهده می‌شود.

سنگ‌نگاره‌های شیخ مدی متعلق به دورانی پیش از تاریخ ایران باستان است

تنها در تعدادی کم از این سنگ‌نگاره‌ها می‌توان نقش‌هایی از انسان یافت که یا در حال اجرای حرکات موزون و جادوگرانه هستند یا در حال شکار با کمان و سواره ثبت شده است. همچنین، در این نقوش می‌توان نشان‌هایی از خط ایلامی و نیز نمادهای استیلیزه شده از بز کوهی را نیز یافت.

• آدرس: مشگین شهر، جاده قلعه قهقهه (مشاهده در نقشه)

دیو قالاسی

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمید بنی‌فاطمه)

«قلعه دیو» یا «دیو قالاسی»، یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری در شهرستان مشگین‌شهر است که در شمال شرقی این شهرستان و در حدفاصل دو روستا به نام های «قوزلو» و «کویج»، در دامنه‌ی کوه زیبای سبلان، قرار دارد. از ویژگی‌های این قلعه‌ی تاریخی می‌توان به اشراف کامل آن به مناطق پیرامون قلعه اشاره کرد که همین امر و موقعیت قرارگیری آن اصلی‌ترین دلیل اهمیت سوق‌الجیشی آن محسوب می‌شود.

آثاری همچون سفال‌هایی به رنگ نخودی در این قلعه کشف شده است که باستان‌شناسان قدمت آن‌ها را به دورانی پیش از اسلام، نسبت می‌دهند. معماری قلعه به سبک معماری قلعه‌های اوراتورها با سنگ‌های عظیمی و بدون استفاده از ملاط ساخته شده است. متاسفانه امروزه بخش زیادی از آن از بین رفته است.

• آدرس: مشگین ‌شهر، مابین روستاهایی قوزلو و کویج و در ۵ کیلومتری روستای کویج (مشاهده در نقشه)

قلعه ارشق

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Mohammad B)

قدمت قلعه ارشق به دوران سلجوقیان و ایلخانیان می‌رسد که روی صخره‌ای عمیق بنا شده است. علت پیدایش این صخره‌های عمیق در منطقه فوران کوه آتشفشانی سبلان و فرسایش طبیعی بوده‌ است. معماری این قلعه بی‌شباهت به قلعه قهقهه نیست. با توجه به نوع معماری، می‌توان استناد کرد که بنای اولیه این قلعه به اوایل دوره اشکانیان برمی‌گردد و با توجه به آثار باقی‌مانده، از این قلعه در دوران‌های مختلف اسلامی همچون دوره ساسانی، سلجوقی و ایلخانی مورد استفاده بوده است.

• آدرس: ۶۲ کيلومتری شمال باختری مشگين شهر، بخش مرکزی، در نزدیکی روستای توبنق و دوست بیگلو (مشاهده در نقشه)

محوطه ایلانلی داغ

منبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: Hmdbani)

محوطه ایلانلی داغ در روستای قره‌باغلار واقع شده است و قدمت آن به پیش از اسلام می‌رسد. این محوطه باستانی به ثبت ملی رسیده است.

• آدرس: مشگین‌ شهر، بخش مرکزی، روستای قره‌باغلار (مشاهده روستا در نقشه)

پارک جنگلی مشگین شهر

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: کوروش نوزاد تهرانی)

پارک جنگلی مشگین شهر با وسعت ۳۰۰ هکتار در حاشیه غربی رودخانه خیاو چایی واقع شده است. تفرجگاه، شهربازی، زمین اسکیت و آبشار مصنوعی از دیدنی‌های این پارک است. پل معلق مشگین شهر نیز در این پارک قرار دارد.

• آدرس: مشگین شهر، خیابان علامه جعفری (مشاهده در نقشه)

غارهای بینه‌ لر

منبع عکس: خبرگزاری تسنیم (عکاس: ناشناس)

غارهای بینه‌لر به‌صورت به هم پیوسته شکل گرفته‌اند و به یکدیگر راه دارند و برخی به‌صورت دو طبقه و سه طبقه هستند که در گذر زمان تخریب شده‌اند. این غارها در اطراف رود قره‌سو قرار دارد.

دره شیروان

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: صالح آب‌روش)

دره شیروان یا شیروان دره‌سی کی از زیستگاه‌های وحشی در منطقه ساوالان است. بومی‌ها معتقدند در گذشته دختری به نام شیروان از این دره خود را به پایین پرت کرده است و از آن پس به دره شیروان نام گرفته است. ارتفاع این منطقه ۲۲۰۰ متر از سطح دریا است. شیروان دره سی دره عمیق و عریض است که بریدگی‌های دیواره‌های صخره‌ای، چشم‌انداز ویژه‌ای به این منطقه داده است. این پارک طبیعی به‌عنوان دومین ژئو پارک خاورمیانه مراحل ثبت خود را در سازمان یونسکو سپری می‌کند.

• آدرس: ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر، نزدیک لاهرود‌ (مشاهده در نقشه)

مجتمع‌ های آب درمانی

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: محمد محمدی)

مشگین شهر مجتمع‌های آب درمانی بسیاری دارد. قینرجه، ولزیر، دودو، شفا، آخارباخار و یئل سویی از مجتمع‌های آب درمانی این منطقه هستند.

چشمه‌ های آب گرم

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حامد ایرانی)

چشمه‌های آب گرم قوتورسویی و روستای موئیل در ردیف آب‌های معدنی سولفاته کلیسیک سدیک و گوگرد خیلی گرم است که خاصیت درمانی ویژه‌ای برای از بین بردن امراض مختلف پوستی دارند.

همانگونه که می‌دانید، شهرستان زیبا و تاریخی مشگین‌شهر یکی از سرزمین‌های کهن و بسیار زیبای کشور و استان اردبیل است که امروزه به‌عنوان یکی از مقاصد گردشگری در کشور به شمار می‌رود. سنگ‌نبشته‌ ساسانی، قره قالا، کوه سربه‌فلک کشیده‌ی سبلان، هوشنگ میدانی و...، از دیگر دیدنی های این شهرستان است که بازدید از آن‌ها خالی از لطف نخواهد بود.

پرسش‌های متداول

جاذبه‌های تاریخی مشگین شهر کدامند؟

کهنه قلعه، قلعه بربر، بقعه شیخ حیدر، دژ قهقهه، شهر باستانی یری

طویل‌ترین پل معلق خاورمیانه چه نام دارد؟

پل معلق مشگین شهر

شیروان دره‌ سی مشگین شهر

دره شیروان مکانی شگفت‌انگیز است که در منطقه ساوالان جای گرفته است و در آنجا می‌توانید همه زیبایی‌های آفرینش را یک‌جا می‌توانید ببیند. اگر به طبیعت‌گردی، آن هم از نوع هیجان‌انگیز و ماجراجویانه‌اش علاقه دارید، با کجارو در سفر به شهر زیبای مشگین شهر و دره‌گردی در شیروان دره سی همراه باشید.

با دره شگفت‌انگیز دره شیروان آشنا شوید:

• دره شیروان کجاست؟
• چرا این مکان شیروان دره سی نام دارد؟
• جغرافیای شیروان دره
• چگونگی شکل‌گیری دره شیروان
• تفریح در دره شیروان
• بهترین زمان بازدید از دره شیروان
• تهدیدهای زیست ‌محیطی برای دره شیروان
• مسیر دسترسی به دره شیروان

دره شیروان کجاست؟

دره شیروان یکی از جاهای دیدنی مشگین شهر است که در ۲۰ کیلومتری جنوب شرق مشگین شهر و در دامنه کوه سبلان قرار دارد و از جنوب به دامنه شمالی ساوالان یا هرم، از شرق به جاده لاهرود-شابیل، از غرب به هوشنگ میدانی و از شمال به زمین‌های روستای ساربان‌لار منتهی می‌شود. این دره در نزدیکی آب‌گرم شابیل، کوه سبلان، هوشنگ میدانی و مناطق بکر طبیعی دامنه سبلان قرار گرفته است.

منبع عکس: میراث فرهنگی استان اردبیل

مشگین شهر که در گذشته خیاو نام داشته، یکی از شهرستان‌های استان اردبیل است که دیدنی‌های متعددی مانند محوطه باستانی شهریئری، جهنم دره سی، پل معلق، چشمه‌های آب‌گرم شابیل و قوتورسویی را خود جای داده است. یکی از جاهای دیدنی و فوق‌العاده این شهر، دره‌ای اسرارآمیز به نام دره شیروان است.

مسیر دسترسی به دره شیروان

وسایل سفر را مهیا کنید و راه اردبیل را در پیش بگیرید. به مشگین شهر که در ۹۰ کیلومتری اردبیل قرار دارد بروید. برای رسیدن به این دره، دو مسیر وجود دارد. اولی در نزدیکی آب‌گرم شابیل و دومی، بعد از سه راهی روستای داش کسن واقع است.

اگر از کنار ساختمان آب‌گرم شابیل عبور کنید، وارد دشت وسیعی می‌شوید؛ پس از آن دره بسیار عمیق با دیواره‌های تیز و هولناک شیروان دره سی مقابلتان ظاهر می‌شود. راه اصلی ورود به دره از این قسمت است که باید با طناب و در واقع صخره‌نوردی آن را طی کنید؛ چون مسیر لغزنده است و باید از شیب ۸۰ درجه آبشار پایین بروید که در پایین به آبشارهای دوقلو خواهید رسید.

چرا این مکان، شیروان دره سی نام دارد؟

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

شیروان دره سی، مکانی افسانه‌ای با روایت‌های شنیدنی

شیروان دره که محلی‌ها به آن شیروان درسی نیز می‌گویند، دره‌ای اسرارآمیز است که در مورد آن روایت‌ها و افسانه‌های متعددی نقل شده است که برخی از آن‌ها را برایتان بازگو می‌کنیم.

• اگر پای صحبت مردمان محلی این منطقه بنشینید، داستان‌هایی زیبا خواهید شنید. به گفته‌ آن‌ها، در گذشته دختری به نام شیروان به‌دلیل ناکامی در رسیدن به عشق از بالای دره خود را به پایین پرتاپ کرد و از آن زمان این مکان به شیروان دره معروف شده است.
• گفته شده است شیروان دره محل نبرد و کشته شدن شیخ حیدر صفوی در جنگ با شیروان شاه بوده است. به همین جهت این مکان دره اسرارآمیز به نام شیروان دره سی معروف شده است.
• برخی می‌گویند که شیروان دره محل گذر نادرشاه بوده است که پیش از تاج‌گذاری در دشت مغان از این دره نیز رد شده است. صخره و مکانی را که وی بر بلندای آن ایستاده و وضعیت عبور خود را بررسی کرده، امروزه به «نادر باخان» یا «ندیرباخان» معروف است که در هنگام عبور از مسیر، کوه‌های سنگی قابل‌مشاهده است.
• روایت دیگری نیز در مورد شیروان دره وجود دارد. کمی بعد از دره دشتی وجود دارد که به هوشنگ میدانی، میدان اشک و اشک میدانی معروف است. نام گذاری آن دشت به این اسم، به‌دلیل جنگی است که بین اشکانیان و رومیان در این محل روی داده است.

جغرافیای شیروان دره

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

در دامنه کوه استوار سبلان، مکانی سحرانگیز وجود دارد که دیدن آن هوش از سرتان می‌برد. دره‌ای عمیق و شگفت‌انگیز با صخره‌هایی بلند همچون تندیس‌هایی که گویی به مانند نگهبانان دره هستند. مردمان محلی این تندیس‌ها را به مانند انسان‌های اولیه‌ای می‌دانند که به فکر فرورفته‌اند. ابتدای این دره باریک و عرض آن در حدود ۲۰ تا ۳۰ متر است. دیواره‌های دو طرف دره شیب ۹۰ درجه ارتفاع حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر دارند که هرچه به‌سمت سمت لاهرود حرکت کنید، دره عریض‌تر و ارتفاع دیوارها نیز کاهش پیدا می‌کند. این دره در ارتفاع ۲,۲۰۰ متر از سطح دریا جای گرفته است. وسعت شیروان دره ۷۵ کیلومتر مربع است که از نزدیکی‌های لاهرود شروع شده و تا آب‌گرم شابیل ادامه دارد.

شیروان دره سی، یکی از زیستگاه‌های مهم حیات وحش کشور است

شیروان دره سی یکی از ۱۱ زیستگاه حیات‌وحش کشور است که با ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود، مکان زندگی گونه‌های جانوری چون کل و بز، خوک، روباه، گرگ، خرس قهوه‌ای، قوچ، میش ارمنی، خرگوش، کبک، کبک دری، قمری، فاخته و شماری از پرندگان مهاجر است. همین ویژگی‌های دره شیروان باعث شده که به‌عنوان ژئوپارک خاورمیانه نیز شناخته شود که مراحل ثبت آن در یونسکو در حال انجام است.

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

شاید جالب باشد بدانید که دره شیروان، نه‌تنها به خاطر طبیعت و زیبایی‌های آن زبانزد است، بلکه وجود رگه‌های مواد معدن در جای‌جای آن نیز شما را شگفت‌زده خواهد. سنگ‌های شیروان دره زمانی در دل زمین بودند که بعد از فوران آتشفشان کوه سبلان، با فشار لایه‌های مختلف به بیرون پرتاب شده و در اطراف کوه که بخشی شامل شیروان دره است، به‌شکل‌های مختلفی منجمد شده‌اند. برخی بسیار سفت‌وسخت و برخی شبیه پوکه‌هایی هستند که حتی با فشار دو انگشت خرد می‌شوند. وجود رودخانه در امتداد شیروان دره در تنوع مواد معدنی و طبیعی این مکان حیرت‌انگیز موثر بوده است و در مشخص شدن نقطه‌های کور زمین‌شناسی این دره نیز کمک می‌کند.

اگر دوست دارید پیش از رفتن به شیروان دره فیلمی از آن ببنید، می‌توانید مستندی را که در ارتباط با این مکان ساخته شده است، مشاهده کنید. در سال ۱۳۹۰ این مستند به کارگردانی بهزاد مولود با هدف بررسی ویژگی‌های زمین‌شناسی، زیست‌محیط، حیات گیاهی و جانوری همچنین فرهنگ عشایر منطقه ساخته شده است.

چگونگی شکل‌گیری دره شیروان

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

هزاران سال طول کشیده است تا در اثر عوامل طبیعی و زمین‌شناختی، چنین دره‌ باشکوه و حیرت‌انگیزی شکل بگیرد. خاک‌های دره شیروان به‌دلیل جنس ماسه‌ای که دارند مستعد رانش هستند و با آمدن باران و سیلاب این خاک‌ها شسته می‌شود. همین عامل فرسایشی موجب شکل‌گیری این دره عمیق شده است و در جای‌جای آن اشکال زمین‌شناختی را ایجاد کرده که از لحاظ ژئوتوریسمی اهمیت بالایی دارند.

جاهای دیدنی دره شیروان

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

گوشه و کنار دره سیروان پر از شگفتی است و به هر سوی که نگاه کنید، حیرت و تعجب شما را بر می‌انگیزد و دلتان می‌خواهد ساعت‌ها بشنشیند و از تماشای چنین مکان خارق‌العاده‌ای لذت ببرید. در ادامه برخی از دیدنی‌ترین جاهای دره شیروان را معرفی می‌کنیم:

اشکال عجیب و غریب

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

صخره‌های بلند و نوک تیز با شکل‌هایی که دارند، بدون شک بیش از هر چیز در دره سی نظر شما را به سوی خود جلب می‌کند. این شکل‌های عجیب و غریب و افسانه‌گون صخره‌ها در اثر فرسایش در طی زمان شکل گرفته‌اند. اشکالی چون دودکش جن، تخت دیو و لاله زنبوی از دیدنی‌های زمین‌شناختی دره شیروان هستند.

آبگیر آت گولی

منبع عکس: میراث فرهنگی استان اردبیل

در غرب شیروان دره و در میان صخره‌ها دریاچه سبز رنگ و زیبایی وجود دارد که در مورد آن افسانه‌هایی شنیدنی و جذابی نیز وجود دارد. گفته می‌شود بعد از مرگ بابک خرمدین؛ سردار ایرانی، اسب وی از مرگش سرکش می‌شود و به این محل می‌آید و در آن مخفی می‌شود. بر اساس باور شاهسون‌های منطقه نیز گاهی این اسب بزرگ و باشکوه از دریاچه خارج شده و در زیر نور ماه شیهه‌های بلندی کشیده و به‌دنبال سوار خود می‌گردد.

در دریاچه که در حال حاضر از آن برای پرورش ماهی استفاده می‌کنند، در گذشته مکانی برای شست شوی احشام و اسب‌ها بوده که به همین جهت آت گولی یعنی «استخر اسب» نام گرفته است. از آنجایی که آت گولی عمق چندانی ندارد محلی‌ها آن را «دیب سبز» به‌معنای «دریاچه‌ای که عمق ندارد» می‌نامند. ابعاد این دریاچه نیز حدودا ۱۲۰ در ۳۰ متر است.

جیران گولی

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

یکی دیگر از دیدنی‌های شیروان دره آبگیر یا تالاب جیران گولی است. در این تالاب، پرندگانی چون چنگر، کشیم، حواصیل خاکستری، اردک ارده‌ای و اردک سر سبز زندگی می‌کنند. در فصل زمستان هم میزبان برخی از پرندگان مهاجر است و هر ساله در ماه‌های سرد، پرندگانی از آسیای میانه، قفقاز و سیبری به این منطقه مهاجرت می‌کنند.

آبشارهای دو قلو

منبع عکس: خبرگزاری صدا و سیما

آبشارهای دوقلو یکی دیگر از جلوه‌های زیبای دره شیروان است. البته در این دره آبشارهای متعددی وجود دارد که زیبایی‌های خود را دارند. در بهار و تابستان این آبشارها بسیار تماشایی هستند و در فصل زمستان نیز از سردی هوا یخ می‌زنند و قندیل‌های خیره‌کننده و چشم‌نوازی را ایجاد می‌کنند.

چشمه‌های دره شیروان

منبع عکس: خبرگزاری صدا و سیما

در این دره سحرانگیز، چشمه‌های جوشان و پر آب نیز به‌وفور وجود دارد. جاری بودن برخی از این چشمه‌ها روی صخره‌ها سیمای آبشارگونه و تماشایی به آن‌ها بخشیده است. چشمه معدنی و آب‌گرم شابیل معروف‌ترین چشمه این دره است.

تفریح در شیروان دره سی

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

دره شگفت‌انگیز شیروان دره سی با طبیعت بکر و زیبای خود برای گردشگری ماجراجویانه و برخی از تفریح‌های هیجان‌انگیز مناسب است.

• کوه‌پیمایی و صخره نوردی: ارتفاعات و صخره‌های این دره بهترین مکان برای ورزشکاران است و جان می‌دهد برای داشتن یک کوه‌پیمایی و صخره نوردی تکرار نشدنی. البته این تفریح‌ها را بدون داشتن تجهیزات لازم انجام ندهید.
• پیاده روی: به کسانی که اهل پیاده‌روی هستند، پیشنهاد می‌دهیم که پیاده روی در این دره و لذت بردن از هوای پاک و تمیز شیروان و تماشایی چشم‌انداز زیبای آن را دست ندهند.
• عکاسی: مناظر تماشایی و استثنایی شیروان دره بهترین مکان برای عکاسی کردن است؛ پس دوربین خود را فراموش نکنید. البته ناگفته نماند چشم‌نوازی شیروان دره تنها به روز محدود نمی‌شود. در شب نیز با صحنه‌های تماشایی مواجه می‌شوید که می‌تواند سوژه‌های نابی برای عکستان باشد؛ مانند ترکیب آسمان پرستاره شب و صخره‌های بلند افسانه‌ای.

بهترین زمان دیدن شیروان دره سی

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

شیروان دره سی در دامنه کوه سبلان قرار دارد و طبیعی است که آب‌وهوای آن از این کوه تأثیر می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که در تابستان آب‌وهوای خنک و مطبوع و زمستان هوای آن به‌شدت سرد که ممکن است دسترسی به آن نیز سخت باشد. بنابراین پیشنهاد می‌دهیم که اواسط بهار تا اواخر تابستان را برای دره‌گردی در شیروان انتخاب کنید. البته پاییز و زمستان این مکان زیبایی‌های خاص خود را دارد و قندیل‌های چشمه‌ها و آبشارهای آن جلوه‌ای زیبا به طبیعت شیروان دره سی می‌دهد.

تهدیدهای زیست‌محیطی دره شیروان

منبع عکس: خبرگزای میراث آریا

با طبیعت و حیات وحش دوست و مهربان باشید.

با وجود آن که شیروان دره مکانی بکر است، در سال‌ها اخیر این دره اعجاب آور با تهدیدات زیست‌محیطی مواجه است که برخی از این تهدیدات عبارت‌اند از:

• دره شیروان در سال‌های گذشته به‌دلیل بی‌توجهی مسئولان و در اثر چرای بی‌رویه عشایر و روستاییان، با فرسایش‌های زیاد مواجه شده است.
• همچنین شکار حیوانات ساکن این منطقه توسط شکارچیان غیرمجاز و عشایر کوچ کننده به ییلاقات مشرف به شیروان دره موجب خطر انقراض نسل حیات وحش شیروان دره شده است.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

منبع عکس: خبرگزاری میراث آریا و خبرگزاری صدا و سیما

عکس کاور: میراث فرهنگی استان اردبیل

پرسش‌های متداول

دره شیروان کجاست؟

دره شیروان در ۲۰ کیلومتری جنوب شرق مشگین شهر در استان اردبیل قرار دارد.

جاهای دیدنی دره شیروان کدامند؟

صخره‌های بلند و نوک تیز با اشکال عجیب، آبگیر آت گولی، جیران گولی، آبشارهای دو قلو، چشمه‌های دره شیروان

بهترین زمان سفر به دره شیروان چه فصلی است؟

اواسط بهار تا اواخر تابستان

چه تفریحاتی در دره شیروان انجام دهیم؟

کوه‌پیمایی، صخره‌نوردی، عکاسی، پیاده‌روی

شهر یئری مشگین شهر

آثار ملی ایران

منطقه باستانی شهر یئری از جاهای دیدنی مشگین‌ شهر در استان اردبیل است که در سال ۱۳۸۱ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این شهر از مهم‌ترین مناطق باستانی ماقبل تاریخ در شمال‌غرب ایران محسوب می‌شود و شامل سنگ‌افراشت‌های منحصربه‌فردی است که اکثر آن‌ها به‌شکل انسان‌های بدون دهان هستند. شهر تاریخی یئری حدود ۴۰۰ هکتار وسعت دارد و قدمت آن به حدود ۸۰۰۰ سال می‌رسد. این منطقه از سه بخش قلعه نظامی، قوشاتپه و معبد تشکیل شده است.

هرآنچه باید درباره شهر یئری بدانید:

• شهر یئری کجاست؟
• معرفی شهر یئری
• تاریخچه شهر یئری
• وجه تسمیه شهر یئری
• بهترین زمان سفر به شهر یئری
• بخش‌ های مختلف شهر یئری
• حفاری های شهر یئری
• آثار تاریخی شهر یئری
• در سفر به شهر یئری کجا اقامت کنیم؟
• نکات بازدید از شهر یئری

شهر یئری کجاست؟

• آدرس: استان اردبیل، شهرستان مشگین شهر، ۳۱ کیلومتری شرق شهر مشگین شهر، روستای پیر ازمیان (نمایش روی نقشه)

منطقه باستانی شهر یئری در ۳۱ کیلومتری شرق مشگین شهر و ۶۵ کیلومتری شمال غرب اردبیل در استان اردبیل قرار دارد. این شهر تاریخی در شمال غربی روستای پیر ازمیان در کنار رود قره سو واقع شده است.

دسترسی به شهر یئری

بهترین مسیر برای رفتن به محوطه تاریخی شهر یئری، جاده‌ اردبیل-مشگین شهر است. چند کیلومتر بعد از شهر لاهرود، در سمت چپ جاده تابلوی روستای پیر آزمیان قرار دارد. از روستا تا شهر یئری حدود یک کیلومتر فاصله است که شامل جاده‌ای خاکی، اما نسبتا صاف می‌شود. این جاده با هر خودرویی در دسترسی است و نیاز به پیاده‌روی ندارد.

معرفی شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مریم انوری)

شهر یئری مشگین شهر، منطقه‌ای تاریخی به وسعت ۴۰۰ هکتار است که در هفت مهرماه ۱۳۸۱ هجری شمسی با شماره‌ ۶۱۶۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. از ویژگی‌های جالب این منطقه، حدود ۵۳۷ سنگ‌افراشت‌ باستانی است که ارتفاعی بین ۷۰ تا ۲۶۰ سانتی‌متر دارند و اکثرا منقوش به اشکال انسان هستند. در واقع، روی این سنگ‌افراشت‌ها اشکال افرادی دست‌به‌سینه و معمولا بدون دهان به‌چشم می‌خورد. البته در میان این سنگ‌افراشت‌های بی‌دهان تنها یک مجسمه زن با دهان وجود دارد. کلیه نقوش بر اثر ضربه‌های منظم و دقیقی با سنگ‌ها و فلزات سخت و استخوان حیوانات به وجود آمده‌اند. نقش‌هایی از بز کوهی، انسان در حالت‌های مختلف و چندین نقش نامشخص دیگر قابل‌مشاهده‌ هستند که تعداد آن‌ها محدود است.

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: هادی نیکبخت)

تصاویر هیکل‌های سنگی شهر یئری اردبیل با تصاویر هیکل‌ها و سرهای انسان‌ها که روی اجاق‌های ایغدیر ترکیه نقش بسته است، شباهت زیادی دارد. طرح حکاکی‌ها با سنگ‌نگاره‌های کشورهای پاکستان (گرام شال)، ترکیه (یازیلی کایلی)، قزاقستان (تام گلی تاس و کول ژاباسی)، ازبکستان (سارمیش)، قرقیزستان (چولپونانا)، افغانستان (هزارسم)، جمهوری آذربایجان (قوبستان)، تاجیکستان، ارمنستان (گغاما)، مصر، عراق و یمن، نکات اشتراکی دارند. این امر نشان از گستره فرهنگی و تمدن مشابه و کهن در سرزمین‌های بسیار دور از هم دارد.

همچنین سنگ‌نگاره‌های این منطقه شباهت‌های زیادی با نمونه‌های کشف‌شده در منطقه ارسباران در آذربایجان شرقی دارد. سنگ‌نگاره‌های آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان شباهت‌های ظاهری بسیار زیادی به هم دارند؛ گویی همه نقوش در یک دوره و توسط یک هنرمند با سبک و طرح مشابه حکاکی شده‌اند. نمونه‌های موجود در ایران و قوبستان دقیقا بر اساس یک فلسفه اعتقادی حک شده‌اند. بیشترین نقوش، بز کوهی هستند؛ چراکه بز کوهی نمادی از یک فرشته و برگرفته از اسطوره‌ای کهن بوده است.

حفاظت از شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: سعید هدیه)

سنگ‌افراشت‌های منطقه باستانی شهر یری، علی‌رغم ارزش بالای تاریخی، چندان مورد توجه و حفاظت نیستند. این آثار در طول هزاران سال با املاح و مواد موجود در خاک و به‌طور کلی با شرایط طبیعت تنظیم شده بودند. پس با بیرون کشیدن آن‌ها و قراردادن در معرض جریان هوا تغییرات زیادی در روند قبلی ایجاد شده است. ظاهرا در سال ۱۳۸۳ برای حفاظت از سنگ‌افراشت‌ها دوباره آن‌ها را در زیر خاک دفن کردند؛ ولی بدون برنامه خاصی برای محافظت از آن‌ها مجددا از خاک بیرون کشیده شده‌اند.

تاریخچه شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: هادی نیکبخت)

در مورد تاریخچه شهر یئری بین باستان‌شناسان اختلاف‌نظرهایی وجود دارد؛ برخی ادعا دارند که پیچیدگی‌های یک تمدن قدیمی در این محوطه وجود دارد و برخی آن را یک رصدخانه در دوران باستان می‌دانند.

شهر باستانی یئری نخستین بار در سال ۱۹۶۶ توسط چارلز برنی باستان‌شناس مورد کاوش قرار گرفت و به‌عنوان «قلعه ارجق» معرفی شد. سپس او همراه با رابرت بولی، مایکل لوید اینگراهام و جفری سامرزه در سوم اوت ۱۹۷۶ میلادی مطالعاتی در منطقه انجام داد و شهر یئری را به جهانیان شناساند. چارلز برنی تاریخ اکثریت گورهای این محل را هزاره دوم و اول قبل از میلاد می‌دانست و حتی پیش‌بینی می‌کرد که این تاریخ به هزار سال قبل‌تر یعنی هزاره سوم قبل از میلاد نیز برسد؛ اما چون نتوانست آثاری از عصر برنز پیدا کند، بر این نظریه اصرار نکرد. سرانجام در کاوش‌های سال ۱۳۸۲ که توسط هیئت دکتر نوبری انجام شد، اشیای با ارزشی از داخل گورها به‌ دست‌ آمد که این نظریه را تایید کرد.

شهر یئری اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره نخست پیش از میلاد از آبادی‌های مهم منطقه محسوب می‌شد. این محوطه باستانی در حال حاضر در جهت شمالی جنوبی امتداد یافته است و در کناره قره سو قرار دارد. پیش از هزاره اول در دوره نوسنگی، شهر مزبور برای سکونت استفاده می‌شد و بخشی از تمدن منطقه در این نقطه وجود داشت.

این شهر تا سال ۱۳۸۱ در زیر خاک مدفون بود و در این سال تنها بخش بسیار کوچکی از معبد، محل راز و نیاز و عبادتگاه آن حفاری و از زیر خاک بیرون کشیده شد. در سال ۱۳۸۵ قرار بر این بود تا حریمی برای شهر یئری ایجاد شود که در سال ۱۳۸۶ به‌دلیل عدم تامین بودجه این‌ کار متوقف شد و هیچ‌گونه اقدامی جهت حفاظت از سنگ‌افراشت‌ها صورت نگرفت.

وجه تسمیه شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: آتیلا دیبا)

یئری در زبان آذری به معنی شهر است. افراد محلی به این شهر باستانی مکتب اوشاغلاری نیز می‌گویند. مکتب اوشاغلاری به معنی کودکان مکتب است و به نظر می‌رسد سنگ‌های افراشته‌ انسان‌نما را مشابه کودکان یک مکتب می‌دانند.

بهترین زمان سفر به شهر یئری

طبیعت سرسبز و هوای بی‌نظیر این منطقه به‌خصوص در اواسط بهار و تابستان می‌تواند تجربه‌ای تکرارنشدنی و دلپذیر را برایتان ارمغان آورد. مشگین شهر، آب‌وهوای سرد و خنکی دارد و در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده است، به همین دلیل دو فصل بهار و تابستان بهترین زمان بازدید به شمار می‌رود.

بخش‌ های مختلف شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: هادی نیکبخت)

شهر تاریخی یئری شامل قلعه نظامی، گورستان یئری، معبد (مکتب اوشاقلاری) و قوشا تپه می‌شود. قدمت قلعه و معبد به ۱۴۵۰ سال پیش از میلاد و قوشا تپه به هزاره هفتم پیش از میلاد می‌رسد. به‌طور کلی این شهر دارای یک بخش برای زندگی در کنار رودخانه قره سو، بخشی برای اهداف نظامی و نگهبانی و بخش آخر، معبدی برای عبادت و نیایش بوده است.

قلعه شهر یئری

قلعه شهر یئری با ۱۰۰ هکتار وسعت در مرتفع‌ترین نقطه محوطه، روی صخره‌ای طبیعی قرار دارد و مصالح آن شامل تخته سنگ و لاشه‌ سنگ می‌شود. دیواره‌های دفاعی نیز به‌صورت خشکه‌چین ساخته شدند. قدمت قلعه به اواخر عصر برنز جدید و عصر آهن بازمی‌گردد. همچنین از این قلعه به‌عنوان بزرگ‌ترین محوطه استقراری در طول عصر آهن، در محدوده مشگین‌شهر یاد می‌کنند. طی دو کاوش، در این قلعه ۱۴ اتاق با ابعاد چهار در ۶ متر کشف شد که با دیواره‌های سنگ به‌ یک‌دیگر متصل می‌شدند و کف‌سازی نشده بودند. از دیگر کشفیات قلعه می‌توان به قطعات سفال به رنگ نارنجی، خاکستری ساده و داغدار گوش ماهی، استخوان حیوانات و خنجر مفرغی اشاره کرد. برخی از بخش‌های قلعه شامل دروازه‌ای در سمت جنوبی و نمونه‌ای از معبد در اندازه کوچک است.

محوطه گورستان یئری

در این محوطه حدود ۴۰۰ گور به‌دست آمده است که قدمت آن‌ها به عصر برنز و عصر آهن بازمی‌‌گردد. پس از بررسی‌ها علمی مشخص شد که تدفین مردگان در قبرستان یئری به‌صورت جنینی بوده است. همچنین اشیایی نظیر ظروف سفالی و اشیای مفرغی مانند خنجر، شمشیر، دستبند و گردنبند در کنار فرد متوفی قرار گرفته بود. طول برخی از گورها به ۶ متر و عرض آن‌ها به حدود پنج متر می‌رسد.

معبد شهر یئری (مکتب اوشاقلاری)

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: هادی نیکبخت)

معبد شهر یئری که با نام مکتب اوشاقلاری نیز شناخته می‌شود با سنگ‌افراشت‌ها تزیین شده است؛ حدود ۵۳۷ سنگ‌افراشت از مردانی دست‌به‌سینه و بدون دهان که از نظر شکل به کله قندی، مکعبی و مکعبی با پشت مدور تقسیم می‌شوند. در میان این سنگ‌افراشت‌ها تنها یک مجسمه زن با دهان وجود دارد و حکاکی روی آن شبیه به سنجاق‌سرهای مکشوفه در قبور زنان است. به همین علت باستان‌شناسان این مجسمه را متعلق به زنی عابد یا سخنگو می‌دانند و برخی نیز بر این باور هستند که زنان در آن دوره از منزلت و جایگاه بالایی برخوردار بودند و این سنگ‌افراشت برای احترام به آن‌ها ساخته شده است.

سنگ‌افراشت‌ها اندازه‌های مختلفی دارند که این امر می‌تواند نشانه طبقه اجتماعی هر فرد و همچنین زمان ساخت متفاوت آن‌ها و تفکر متضاد دوران‌های مختلف باشد. برخی از سنگ‌افراشت‌ها مسلح و برخی غیرمسلح هستند و مقابل هریک سنگ نذورات قرار دارد. وجود سلاح در مجسمه زن بیانگر آن است که زنان در میدان کارزار هم‌پای مردان بودند. شمشیرها نیز به شیوه‌های متفاوتی در دست سنگ‌افراشت‌ها است؛ به‌طوری که تعدادی از آن‌ها شمشیر را با دو دست و تعدادی دیگر با دست راست‌ گرفته‌اند.

از نکات جالب توجه این سنگ‌افراشت‌ها می‌توان به چیدمان آن‌ها اشاره کرد که در عکس ناسا، مطابق وضعیت قرارگیری ستارگان خوشه پروین در آسمان و نشانی از آشنایی مردمان آن عصر با علم نجوم است. همچنین در محوطه تعدادی از سنگ‌افراشت‌ها را می‌بینید که تا کمر در خاک فرو رفته‌اند. در گذشته داخل چشم سنگ‌افراشت‌ها، سنگ‌های قیمتی قرار داشت که در حال حاضر اثری از آن‌ها نیست.

در قسمت پایین معبد، غاری واقع شده است که ساکنان محلی آن را «قارا کهول» یا «قارا کهیل» می‌نامند و به دوره برنز (هزاره سوم و چهارم قبل از میلاد) مربوط می‌شود. این غار به‌عنوان آب‌انبار و حمام استفاده می‌شد و اگر کسی قصد عبادت داشت باید در غار تطهیر می‌کرد، از زیر دروازه رد می‌شد و به معبد می‌رفت.

قوشا تپه

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: قشم نما)

قوشا تپه شامل دو تپه مقابل یک‌دیگر می‌شود که با حدود دو هکتار وسعت، در ضلع غربی محوطه واقع شده است. طبق حفاری‌ها، قدمت قوشا تپه به دوره نوسنگی و عصر مس (حدود ۶ هزار سال قبل از میلاد) می‌رسد. بدین ترتیب این منطقه اولین محل استقرار دائمی و روستانشینی در استان اردبیل بوده است. قطعات سفالی اکتشافی از قوشا تپه با آثار به‌دست آمده از تپه حاجی فیروز در محوطه دریاچه ارومیه قابل‌ مقایسه است. همچنین آثاری از عصر آهن در قوشا تپه کشف شده است.

حفاری های شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مهدی منزوی)

در فاصله سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵ سه فصل حفاری به سرپرستی علیرضا هژبری نوبری در شهر یری انجام شد.

فصل اول حفاری

در آبان ۱۳۸۳ اولین فصل حفاری روی قبرهای عصر آهن صورت گرفت. در این دوره سفال‌هایی مربوط به عصر مس کشف شد که شبیه به سفال‌های مناطق باستانی دالما و حاجی فیروز (در سردشت آذربایجان‌غربی) بودند. برخی از سفال‌ها منقوش و تعدادی طرح سبدی داشتند. در این میان یک قطعه سفال با نقش حیوان و مابقی سفال‌ها با نقوش هندسی به‌خصوص نقش مثلثی بودند. جالب اینکه برخی سفال‌ها از دو لایه تشکیل می‌شدند که احتمالا لایه دوم برای ترمیم قسمت‌های شکسته به‌ کار رفته بود.

در این منطقه تعداد زیادی سنگ ابسیدین (سنگی غنی از سیلیکات با بافت شیشه‌ای سیاه‌رنگ) نیز کشف شد. از آنجا که استخراج این نوع سنگ به قفقاز و آناتولی مربوط می‌شد، می‌تواند نشانی از ارتباط این شهرها با یک‌دیگر باشد. در عصر مس از ابسیدین برای برش سنگ‌های سخت استفاده می‌کردند.

فصل دوم حفاری

در فصل دوم حفاری که در سال ۱۳۸۴ انجام شد، بقایایی از سفال، مفرغ و نقوش انسانی به‌دست آمد که باستان‌شناسان احتمال می‌دادند به نذورات معبد مرتبط باشد.

فصل سوم حفاری

در فصل سوم حفاری، خاکسترهایی در لایه‌های خاک قلعه وجود داشت که نشان می‌داد در دوره اورارتوییان قلعه به آتش کشیده و متروک شده است. در این حفاری‌ها، دوره‌های متوالی زندگی بشر از ۷۰۰۰ سال قبل تا دوره اورارتوییان در شهر یئری به‌صورت متوالی مشخص شد. در این فصل تعداد زیادی ظروف سفالی، اشیای زرین مانند آویز، دکمه‌های زینتی و پلاک‌های طلایی و مفرغی نیز به دست آمد.

آثار تاریخی شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: نارا نهایت)

در شهر یئری آثار چندین دوره تاریخی شامل عصر مس، عصر آهن یک و عصر آهن دو مشخص شده است.

در میان آثار مکشوفه، ظروفی با دهانه باز در هر سه دوره تاریخی بیشترین فراوانی را داشتند و نوع معیشت مردم آن روزگار را نشان می‌دهند. علاوه بر این، ابزارآلات استخوانی از این منطقه یافت شد که بر رواج استفاده از گوسفند و بز در آن زمان اشاره دارند. آثاری همچون سفال، دیگ، بشقاب، کاسه و تنگ مربوط به هزاره اول عصر آهن نیز از این منطقه کشف شد. سفال‌های کنده‌کاری از دیگر آثار اکتشافی بود که با ماده‌ای سفیدرنگ پوشیده شده‌ بودند و قدمتشان به دوره برنز قدیم می‌رسید. اکثر سفال‌های این منطقه، خاکستری و خاکستری مایل به سیاه و آجری‌ بودند که مشابه برخی از آن‌ها را می‌توان در گورستان لاریجان خدا آفرین و گورستان مسجد کبود مشاهده کرد.

اشیای فلزی نیز بخشی از آثار تاریخی یئری را تشکیل می‌دهند که شامل جنگ‌افزارها، زیورآلات و ابزارآلات می‌شود. روی شمشیرها، نقوش و برگه‌هایی وجود دارد که مشابه طرح‌های جام حسن لو است و تزییناتی از طلا در بالای دسته شمشیرها به چشم می‌خورد. همچنین آویز و پلاک‌های طلایی و اشیای مفرغی نظیر آینه، سنجاق، طوق، انگشتر، مهرهای تزیینی از عقیق، درفش، سوزن و... در این منطقه کشف شده‌اند.

در سفر به شهر یئری کجا اقامت کنیم؟

پس از بازدید از محوطه تاریخی شهر یئری می‌توانید برای اقامت به مشگین شهر بروید که در نزدیکی این محوطه باستانی قرار دارد. همچنین امکان اقامت در اقامتگاه‌ها و هتل‌های اردبیل و دیگر شهرهای اطراف برایتان مهیا است.

نکات بازدید از شهر یئری

منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مهدی منزوی)

• امکاناتی در محوطه تاریخی شهر یئری وجود ندارد. بهتر است لوازم ضروری را همراه خود ببرید یا آن‌ها را از روستاها و شهرهای اطراف تهیه کنید.
• محوطه یری دیوار ندارد و در هر ساعت از روز بازدید از آن رایگان است.
• هیچ راهنمایی در این محل فعالیت نمی‌کند؛ پس قبل از مراجعه قدری اطلاعات راجع به این محوطه تاریخی به دست آورید.
• محوطه‌های شیخ مدی، قره قلعه گللر محمدحسن، روستای ملالو و روستای مشیران از دیگر محوطه‌های باستانی مشگین شهر هستند که بازدید از آن‌ها خالی از لطف نخواهد بود.

پرسش‌های متداول

شهر یئری کجاست؟

شهر یئری در ۳۱ کیلومتری شرق مشگین شهر و ۶۵ کیلومتری شمال غرب اردبیل در استان اردبیل قرار دارد.

مهم‌ترین ویژگی شهر یئری چیست؟

سنگ‌افراشت‌هایی با چند هزار سال قدمت که اکثرا به‌شکل انسان‌های بدون دهان هستند.

بهترین زمان سفر به شهر یئری چه فصلی است؟

بهار و تابستان

هزینه بازدید از شهر یئری چقدر است؟

رایگان

دریاچه طاووس گولی مشگین شهر

دریاچه طاووس گلی یکی از جاذبه‌های اصلی مشگین شهر است که همچون نگینی درخشان، جلوه دامنه‌های سبلان را دوچندان می‌کند. مشگین شهر، شهری در کوهپایه‌ای سبلان و در استان اردبیل است. جاهای دیدنی مشگین شهر، به‌واسطه موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد و تاریخی پرفراز‌نشیب، فرای حد شمارش است.

کجارو قصد دارد با معرفی دریاچه طاووس گولی در این مقاله، شما را در سفری فراموش‌نشدنی به استان اردبیل ببرد. با ما همراه باشید.

آنچه باید درباره دریاچه طاووس گولی بدانید

• معرفی دریاچه طاووس گولی
• مسیر دسترسی به دریاچه طاووس گولی
• پوشش گیاهی و جانوری اطراف دریاچه طاووس گولی
• تفریح‌های دریاچه طاووس گولی
• امکانات رفاهی اطراف دریاچه طاووس گولی
• بهترین زمان سفر به دریاچه طاووس گولی
• جاهای دیدنی اطراف دریاچه طاووس گولی

معرفی دریاچه طاووس گولی

تصویر از وب‌سایت دیدشهر

دریاچه طاووس گؤلی که در گویش محلی به آن «تؤوس گؤلی» نیز گفته می‌شود، در جنوب شرقی مشگین شهر و در استان اردبیل واقع شده است. مشگین شهر در دامنه کوه سبلان قرار دارد و به همین دلیل، دریاچه‌ها و جاذبه‌های طبیعی بی‌نظیری را در برگرفته است. طاووس گولی که گاه به اشتباه از آن با عنوان «طاووس گلی» نیز یاد می‌شود، بزرگترین دریاچه، بین دریاچه‌های متعدد این شهرستان است. دریاچه طاووس گولی در شرق روستای ییلاقی «موئیل» قرار گرفته است و از غرب، با دشت‌های سرسبز «هوشنگ میدانی» محدود می‌شود.

نام این دریاچه معنای دریاچه‌ای را دارد که به زیبایی طاووس است. «گؤل» در زبان ترکی آذری، به معنای «استخر» یا «دریاچه» به‌کار برده می‌شود. طاووس گولی از آب شدن برف‌های قله سبلان به‌وجود می‌آید؛ به‌گونه‌ای که جویبارهای متعدد از دامنه کوهستان جاری می‌شوند و با جمع شدن در پشت یک سد خاکی طبیعی، این دریاچه را پدید می‌آورند.

دشت هوشنگ میدانی (تصویر از از کانال تلگرامی طبیعت در قاب لنز)

حوزه تالاب طاووس گولی، منطقه‌ای ییلاقی به‌حساب می‌آید که هنوز با هجوم گردشگران، طبیعت بکر و زیبای خود را از دست نداده است. این دریاچه که قریب به نیم کیلومتر وسعت دارد، در دشتی وسیع و پهناور واقع شده است که سرسبزی و طراوت روح‌نواز آن، نفس را در سینه حبس می‌کند. حاشیه طاووس گولی از نی‌زارهایی کوتاه و بلند پوشیده شده است و ترکیب این پوشش گیاهی منحصربه‌فرد با چادرها و آلاچیق‌های «ایل مقانلو»، منظره‌ای رویایی خلق می‌کند.

طایفه مغانلو، از زیرشاخه‌های ایل بزرگ «شاهسون» به‌حساب می‌آیند و با قدمتی طولانی، معمولا اطراف دریاچه را برای سکونت برمی‌گزینند. علاوه بر عشایر، روستاهای پایین دست تالاب طاووس گولی نیز از آب ان برای مصارف کشاورزی استفاده می‌کنند. طاووس گولی در اغلب اوقات سال پر آب است و به‌ندرت می‌توان کم‌آب شدن آن را شاهد بود.

مسیر دسترسی به دریاچه طاووس گولی

مشگین شهر در ۹۰ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد و دریاچه طاووس گولی، ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی این شهر واقع شده است. «قلیچقلو»، نزدیک‌ترین روستا به این دریاچه است که در ۱۰ کیلومتری آن واقع شده است.

تصویر از وب‌سایت مشکین‌شهریم

باید توجه داشت که جاده هموار برای رسیدن به طاووس گولی، تنها تا روستای قلیچقلو امتداد دارد و پس از آن، جاده‌ای خاکی و بسیار ناهموار پیش رو خواهید داشت که دسترسی به دریاچه را برای اتومبیل‌های معمولی شخصی، تقریبا غیرممکن می‌کند. این موضوع، خود یکی از دلایل بکر ماندن منطقه و حفظ طبیعت بی‌بدیل آن است. متداول‌ترین مسیر دسترسی به طاووس گولی از مشکین شهر به‌ترتیب از روستای «آلنی»، روستای «ساربانلار» و روستای قیلچیقلو می‌گذرد. دسترسی به این دریاچه همچنین از طریق جاده‌های خاکی و ییلاقی آبگرم «شابیل» و روستای موئیل نیز امکان‌پذیر است. برای علاقه‌مندان به پیاده‌نوردی و کوهپیمایی نیز مسیری رویایی وجود دارد که «پلان توکن» نامیده می‌شود و از روستای موئیل می‌گذرد. (نمایش روی نقشه)

پوشش گیاهی و جانوری اطراف دریاچه طاووس گولی

عکس از وب‌سایت مشکین‌شهریم

دامنه‌های کوه سبلان، زیستگاه گیاهان و جانوران فراوانی است که خود از جاذبه‌های منطقه محسوب می‌شوند. حوزه دریاچه طاووس گولی و دشت پهناور آن نیز از این قاعده مستثنا نیستند و بنابر داده‌های سازمان حفاظت از محیط زیست منطقه، حدود ۲۵۶ گونه گیاهی در این منطقه قابل‌مشاهده است.

حوزه دریاچه طاووس گولی دارای غنی‌ترین پوشش‌های گیاهی و جانوری اردبیل است.

یکی از شاخصه‌های اصلی طاووس گولی، وجود پرنده‌های بومی و مهاجر آن است که زیبایی‌های وصف‌ناپذیری را پدید آورده‌اند. از جمله حیوانات بومی در دامنه‌های سبلان می‌توان به خرس قهوه‌ای، سیاه‌گوش، گرگ، کل، بز، انواع سمور، خرگوش، راسو و... اشاره کرد که عموما در منطقه حفاظت‌شده و شکار ممنوع دیده می‌شوند. ماهی قزل‌‌آلا و کپور نیز ماهی‌های بومی دریاچه طاووس گولی هستند و تماشای آن‌ها در آب‌های زلال این دریاچه، لذت بازدید شما را دوچندان خواهد کرد.

تفریحات دریاچه طاووس گولی

• آب تنی: عمق تالاب طاووس گولی به‌طور دقیق مشخص نیست؛ اما می‌توان حدس زد که بخش‌های نزدیک به ساحل، برای آب‌تنی مناسب است.
• ماهیگیری: به‌نظر نمی‌رسد که به‌جز برخی فصل‌های خاص، منعی برای ماهی‌گیری در دریاچه طاووس گولی وجود داشته باشد. اگر اهل چنین فعالیتی هستید، بازدید از این دریاچه را از دست ندهید.
• پیاده روی و کوهنوردی: مناظر دامنه‌های کوه‌های سبلان، به‌ویژه مناظر مشرف به دریاچه طاووس گولی، برای پیاده‌روی و کوهنوردی بسیار مناسب است. گشت‌گذار در پستی‌بلندی‌های سرسبز و دست‌نخورده این منطقه، به‌واقع روح انسان را جلا می‌دهد.

• 
• 
• 
• 

تصاویر از صفحه اینستاگرام must_see_meshginshahr

امکانات رفاهی اطراف دریاچه طاووس گولی

طبیعت اطراف دریاچه طاووس گولی بکر و دست نخورده است و تجربه یک طبیعت‌گردی تمام عیار را برای شما به ارمغان خواهد آورد؛ ازاین‌رو، نیاز است تا آب و مواد غذایی مورد نیاز خود را همراه داشته باشید. اگر قصد شب‌مانی در طبیعت را دارید، ضمن توجه به وضعیت آب‌وهوا، چادر و کیسه خواب را فراموش نکنید. گفتنی است که پس از سفر یک‌روزه در طبیعت اطراف دریاچه طاووس گولی، می‌توانید از اقامتگاه‌های مشگین‌شهر نیز استفاده کنید.

بهترین زمان سفر به طاووس گولی

تصویر از صقحه اینستاگرام seyed.mehdi.msv

استان اردبیل و علی‌الخصوص مشگین‌ شهر، از مناطق سردسیر کشور هستند و به همین دلیل، برای سفرهای تابستانی مقصد مناسبی تلقی می‌شوند. در اوایل بهار، هنوز آب‌وهوای منطقه سرد است؛ اما اواسط این فصل، اوج شکوه طبیعت را در کوه‌پایه‌های سبلان مشاهده خواهید کرد. از اواسط پاییز به بعد هوای منطقه روی به سردی می‌گذارد و در زمستان، با توجه به موقعیت جغرافیایی و راه‌های مواصلاتی، دسترسی به طاووس گولی جز به‌سیله خودروهای کوهستانی، غیرممکن می‌شود. با این حال زیبایی مناظر زمستانی این منطقه نیز فراتر از حد تصور است.

جاهای دیدنی اطراف دریاچه طاووس گولی

شهرستان مشگین شهر

مشکین شهر که به‌دلیل تغییرات آوایی، امروزه با عنوان مشگین شهر از آن یاد می‌شود، از شهرستان‌های مرزی ایران است که در ارتفاع ۱۶۲۵ متر از سطح دریا قرار گرفته است. در سفر به دریاچه طاووس گولی، بازدید از این شهر را که محل تلاقی تاریخ و طبیعت است از دست ندهید. سنگ‌افراشته‌ها و کتیبه‌های سنگی، غارهای دستکند و قلعه‌های متعدد، از آثار تاریخی و بی‌نظیر مشگین شهر هستند که در کنار کوهسار‌ها، جویبارها و دشت‌های سرسبز، سرزمینی رویایی را پدید می‌آورند.

قله سبلان

قله سبلان یا ساوالان با ۴۸۱۱ متر، سومین قله مرتفع‌ ایران محسوب می‌شود و آتشفشانی نیمه فعال است. پیست اسکی «آلوارس»، محبوب‌ترین جاذبه گردشگری سبلان محسوب می‌شود و علاقه‌مندان بسیاری را به خود فرا می‌خواند. بر فراز آتشفشان سبلان که نزد بومیان و عشایر از تقدس ویژه‌ای برخوردار است، دریاچه‌ای زیبا قرار دارد. این دریاچه پاداش ارزشمند کوه‌نوردانی است که رنج صعود به این قله افسانه‌ای را به‌ جان می‌خرند.

سایر دریاچه های مشگین شهر

دریاچه آیقار (تصویر از وب‌سایت مشگین‌شهریم)

سد «احمد بیگلو»، دریاچه «آیقار» یا «صمد گولی»، دریاچه «جیران گولی»، دریاچه «آت گولی»، سد «قره قیه» و چندین سد و دریاچه دیگر، همچون مروارید‌های متصل به‌هم، گلوبندی شایسته را برای مشگین شهر تشکیل داده‌اند و هرکدام از ویژگی‌های منحصر‌به فرد خود را دارند. در سفر به مشگین شهر، به هر سو که بنگرید دریاچه‌هایی را خواهد دید که از سخاوت جویبارها و چشمه‌سارهای سبلان پدید آمده‌اند.

روستای موئیل

روستای موئیل یکی از سردسیرترین روستاهای کشور و از جاهای دیدنی مشگین ‌شهر است که به‌دلیل چشمه‌های آبگرم متعدد و مراکز آب‌درمانی، از گردشگران بسیاری پذیرایی می‌کند. رودخانه «خیاوچایی» که زیستگاه قزل‌آلای خال‌قرمز نیز هست، از این روستا می‌گذرد. همچنین کوه‌نوردانی که قصد صعود به سبلان را دارند، مسیر روستای موئیل را در پیش می‌گیرند.

دور نمای روستای موئیل (تصویر از وب‌سایت گردشگری ۷۲۴)

آبگرم شابیل

یکی از مشهورترین چشمه‌های آب‌گرم اردبیل در دامنه کوه سبلان، آبگرم شابیل است که خواص درمانی و اعجاب‌انگیز آن، گردشگران بسیاری را به سوی خود می ‌کشاند. متوسط دمای این چشمه آبگرم که در مسیر صعود به قله قرار دارد، ۴۵ درجه سانتی‌گراد اندازه‌گیری شده است‌.

به یاد داشته باشیم که زمین برای بقای خود به دست‌ها، اندیشه‌ها و اراده‌ راسخ ما نیاز دارد؛ بنابراین در طبیعت‌گرد‌ی‌های خود، از هر عملی که موجبات آسیب به طبیعت را فراهم می‌کند، دوری کنیم.

پرسش‌های متداول

دریاچه طاووس گولی کجاست؟

دریاچه طاووس گولی در ۳۰ کیلومتری جنوب شرق مشگین شهر در استان اردبیل قرار دارد.

تفریحات دریاچه طاووس گولی کدامند؟

ماهیگیری، پیاده‌روی، کوهنوردی، آب‌تنی

بهترین زمان سفر به طاووس گولی چه فصلی است؟

از اواسط بهار تا اواخر تابستان

چه امکاناتی در اطراف دریاچه طاووس گولی وجود دارد؟

دریاچه طاووس گولی دارای طبیعتی بکر و فاقد هرگونه امکانات رفاهی است.

تالاب جیران گلی مشگین شهر

تالاب به مکانی گفته می‌شود که کیفیاتی میان خشکی و آب دارد. برخی تالاب‌ها همیشه دارای آب و برخی دیگر متناوبا خشک و آب‌دار هستند. تالاب‌هایی که نزدیک دریا واقع شده‌اند، با جزر و مد دریا وضعیت خود را عوض می‌کنند. ماندگاری نسبی آب در تالاب‌ها، ویژگی اصلی آن‌ها محسوب می‌شود که این آب می‌تواند شور یا شیرین باشد. تالاب جیران گلی، یکی از زیباترین جاهای دیدنی مشگین شهر در استان اردبیل است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

آنچه باید درباره تالاب جیران گلی بدانید:

• تالاب جیران گلی کجاست؟
• درباره تالاب جیران گلی
• پوشش گیاهی و جانوری تالاب جیران گلی
• تفریحات تالاب جیران گلی
• بهترین زمان سفر به تالاب جیران گلی
• نکات بازدید از تالاب جیران گلی
• جاهای دیدنی اطراف تالاب جیران گلی

تالاب جیران گلی کجاست؟

• آدرس: استان اردبیل، شهرستان مشگین شهر، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر (مشاهده در نقشه)

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: آتیلا دیبا

تالاب کوچک جیران گلی در استان اردبیل، ۲۰ کیلومتری جنوب‌شرقی مشگین‌شهر، در زیستگاه شیروان دره‌سی و در نزدیکی لاهرود قرار دارد. دره شیروان از جنوب به دامنه شمالی سبلان (هرم)، از شرق به جاده لاهرود-شابیل، از غرب به هوشنگ میدانی و از شمال به زمین‌های روستای قلچقلو ختم می‌شود.

مسیر دسترسی به تالاب جیران گلی

برای دسترسی به دره شیروان و تالاب جیران گلی، باید به مشگین شهر در ۹۰ کیلومتری شهر اردبیل بروید و مسیر آبگرم شابیل را در پیش بگیرید. با حرکت در این مسیر و عبور از کنار آبگرم شابیل، وارد دشتی بزرگ خواهید شد که به دره‌ شیروان، با دیواره‌های سنگی و صعب‌العبور ختم می‌شود. ورود به این دره نیازمند مهارت‌های ابتدایی کوهنوردی و استفاده از تجهیزاتی مانند طناب است. تالاب جیران گلی در میانه‌های این دره، از ورودی آن قابل‌رویت خواهد بود.

درباره تالاب جیران گلی

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: آتیلا دیبا

تالاب جیران گلی مشگین شهر یکی از مقاصد طبیعت‌گردی استان اردبیل است که در تمامی فصول سال آب دارد. ارتفاع این تالاب از سطح دریا ۲,۲۰۰ متر است. این تالاب کوچک در شیروان دره‌سی قرار دارد؛ د‌ره‌ای پرعمق و پهن که دارای بریدگی‌ها و دیواره‌های صخره‌ای است. سنگ‌هایی که در این منطقه به چشم می‌خورند، مجسمه‌هایی را می‌مانند که با دستان هنرمندی تراش خورده‌اند.

پوشش گیاهی و جانوری تالاب جیران گلی

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: آتیلا دیبا

تالاب جیران گلی زیستگاه دائمی پرندگانی مانند چنگر، کشیم، حواصیل خاکستری، اردک ارده‌ای و اردک کله‌سبز محسوب می‌شود. همچنین هر سال در ماه‌های سرد، پرندگان مهاجر آبزی و كنار آبزی از مناطق آسیای میانه، قفقاز و سیبری به این منطقه مهاجرت می‌کنند. حیواناتی از قبیل خوک، روباه، گرگ، قوچ، میش ارمنی، خرس قهوه‌ای، کبک و قمری نیز در اطراف تالاب زندگی می‌کنند.

دره شیروان و محدوده تالاب جیران گلی صخره‌ای و سنگی است؛ بااین‌حال، پیرامون تالاب پوشش گیاهی نی، گیاهان مرتعی و گیاهان علفی دارد که بخشی از منابع غذایی جانوران منطقه را تامین می‌کند.

تفریحات تالاب جیران گلی

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: صالح ابرآوش

دره شیروان یکی از بهترین مناطق برای تجربه فعالیت‌های هیجان‌انگیزی مانند کوهنوردی، دره‌نوردی و صخره‌نوردی است. علاوه بر این، امکان تفریحاتی مانند پرنده‌نگری، جمع‌آوری گیاهان دارویی و همچنین کمپینگ، در اطراف تالاب وجود دارد.

آبتنی و آب‌بازی یکی از بهترین تفریحات در تالاب جیران‌ گلی مشگین شهر است؛ بااین‌حال اگر مهارت کافی در شنا ندارید، از آبتنی در این تالاب خودداری کنید؛ چراکه عمق آب جیران گلی متغیر و غیرقابل‌پیش‌بینی است.

بهترین زمان سفر به تالاب جیران گلی

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: آتیلا دیبا

بهترین زمان بازدید از تالاب جیران گلی، اواسط فصل بهار تا اواسط تابستان است. در این زمان، طبیعت در اوج شکوه و زیبایی خود به سر می‌برد. از اواسط فصل تابستان تا روزهای انتهایی این فصل، از حجم آب جیران گلی کاسته می‌شود.

در فصل پاییز و زمستان به‌واسطه برودت هوا و ناهمواری محورهای مواصلاتی، دسترسی به تالاب جیران گلی دشوار است و تنها به کوهنوردان و دره‌نوردان حرفه‌ای توصیه می‌شود. البته فصل زمستان هنگام مهاجرت پرندگان به تالاب جیران گلی نیز است و فرصتی مناسب برای علاقه‌مندان به پرنده‌نگری به شمار می‌رود.

نکات بازدید از تالاب جیران گلی

عکس‌ از گوگل‌مپ | عکاس: ناصر خیاوی

• محدوده تالاب جیران گلی فاقد هرگونه امکانات رفاهی و گردشگری است.
• بازدید از تالاب جیران گلی برای کودکان، توان‌یابان و برخی سالمندان مناسب نیست.
• برای بازدید از دره شیروان و تالاب جیران نیازمند تمامی امکانات کوهنوردی و دره‌نوردی خواهید بود و باید آب آشامیدنی و مواد غذایی کافی به‌همراه داشته باشید.
• پوشش شبکه تلفن همراه در محدوده تالاب جیران گلی مطلوب نیست.
• هنگام بازدید از تالاب جیران گلی در حفظ طبیعت کوشا باشید و از ایجاد مزاحمت برای جانوران بومی منطقه خودداری کنید.
• بازدید از تالاب جیران گلی رایگان است.

جاهای دیدنی اطراف تالاب جیران گلی

دره شیروان

• آدرس: استان اردبیل، شهرستان مشگین شهر، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر، نزدیک لاهرود (مشاهده در نقشه)

دره شیروان یکی از مقاصد طبیعت‌گردی شمال‌غرب کشور است که در ۲۰ کیلومتری جنوب شرق مشگین شهر در استان اردبیل قرار دارد. از دیدنی‌های این دره زیبا می‌توان به صخره‌های بلند و نوک تیز با اشکال عجیب، آبگیر آت گولی، آبشارهای دو قلو، چشمه‌های جوشان و... اشاره کرد. بهترین تفریحاتی که در این دره می‌توانید تجربه کنید، شامل کوه‌پیمایی، صخره‌نوردی، عکاسی و پیاده‌روی می‌شود.

شهر یئری

• آدرس: استان اردبیل، شهرستان مشگین شهر، ۳۱ کیلومتری شرق شهر مشگین شهر، روستای پیر ازمیان (نمایش روی نقشه)

شهر یئری در ۳۱ کیلومتری شرق مشگین شهر و ۶۵ کیلومتری شمال غرب اردبیل در استان اردبیل قرار دارد. مهم‌ترین ویژگی این شهر باستانی، سنگ‌افراشت‌هایی با چند هزار سال قدمت است که اکثرا به‌شکل انسان‌های بدون دهان هستند. تاکنون اشیای باستانی شامل ابزارآلات، زیورآلات، ظروف و جنگ‌افزارهای مختلف در این محوطه کشف شده است.

پرسش‌های متداول

تالاب جیران گلی کجاست؟

تالاب جیران گلی در استان اردبیل، شهرستان مشگین شهر، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر قرار دارد.

تفریحات تالاب جیران گلی چیست؟

کوهنوردی، پیاده‌روی، دره‌نوردی، صخره‌نوردی، پرنده‌نگری و کمپینگ.

بهترین زمان بازدید از تالاب جیران گلی چه زمانی است؟

اواسط بهار تا اواسط تابستان

هزینه بازدید از تالاب جیران گلی چقدر است؟

بازدید از تالاب جیران گلی رایگان است.

جهنم دره مشگین شهر

تابه‌حال کسی از شما پرسیده است «کدام جهنم دره‌ای بودی؟» این سوال آنقدرها هم که فکر می‌کنید، بی‌ادبانه نیست. جالب است بدانید که جهنم دره، مکانی واقعی در نزدیکی‌های مشگین شهر است که با نامی که روی آن گذاشته‌اند، تفاوت فاحشی دارد. هرچه پیش از این درباره جهنم شنیده و خوانده بودید را از ذهن‌تان دور کنید و با این مقاله از کجارو همراه شوید تا ضمن آشنایی با جهنم دره‌ای واقعی در شمال غرب ایران که علاوه بر خطرناک بودن، زیبا و تماشایی نیز است، پاسخی درخور برای سوال‌هایی نظیر آنچه ابتدای این پاراگراف پرسیده شد، پیدا کنید.

جهنم دره کجاست و چرا باید به جهنم دره برویم؟

• جهنم دره کجاست؟
• پیشینه تاریخی جهنم دره سی
• آب و هوای جهنم دره سی
• پوشش گیاهی و جانوری جهنم دره
• بهترین زمان سفر به جهنم دره
• جاهای دیدنی نزدیک به جهنم دره
• کدام جهنم دره؟

جهنم دره کجاست؟

در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب شگین شهر، دره‌ای عمیق وجود دارد که دورتادور آن را صخره‌های سنگی احاطه کرده است و رودخانه خیاوچایی با سرخوشی راه خود را از میان آن‌ها باز می‌کند و می‌گذرد. تناقض باورنکردنی چهره خشن صخره‌ها را در کنار زیبایی‌های رودخانه پر آب و همچنین، آب سرد و خنک آن را در فصل تابستان در ذهن خود تجسم کنید. شاید باور نکنید! اما محلی‌ها این دره را که با زیبایی‌های وصف‌ناشدنی‌اش شوق زندگی در انسان‌ها برمی‌افروزد، «جهنم دره» یا «شیطان دره» می‌نامند.

طبیعت زیبای جهنم دره در خردادماه؛ عکس از اینستاگرام lady.polaris

«دره جهنم» یا به‌قول محلی‌ها، «جهنم دره سی» (جهنم درسی)، برخلاف آنچه از نامش به ذهن‌ها متبادر می‌شود، تکه‌ای کوچک از بهشت موعود است که در دامنه‌های شمالی کوه استوار سبلان و در شمال غربی ایران قرار دارد. این دره‌ بهشتی، یکی از شگفتی‌های طبیعت در نزدیکی روستای موئیل است. برای رفتن به این دره، از مبدا روستای موئیل، بخشی از راه را باید با خودرو و بخشی را باید پیاده پیمود. آبراه کم‌پهنا و در عین حال، پرآب و خنکی از میان این دره عبور می‌کند که در تمام فصول سال زیبا است. با سرد شدن هوا، به‌خاطر تشکیل قندیل‌های یخی فراوان و زیبا در دو طرف آبراه در اشکال مختلف، زیبایی دره صدچندان می‌شود.

جهنم دره در فصل تابستان؛ منبع عکس: اینستاگرام anvar_nemati98

علت نام‌گذاری جهنم دره سی

به گفته ساکنان محلی، علت این نام‌گذاری سراشیبی‌های تند و مسیر صعب‌العبوری است که برای رسیدن به دره و رودخانه آن باید پیمود. به‌خاطر همین شیب‌های تند ۷۰ درصد و خاک سستی که هر لحظه امکان دارد زیر پای افراد را خالی کنند، فقط طبیعت‌گردان و کوهنوردان حرفه‌ای پا به این منطقه می‌گذارند؛ بنابراین، بهتر است بدون راهنما وارد دره نشوید. هرچقدر که به پایین دره نزدیک‌تر شوید، زیبایی‌های آن پررنگ‌تر می‌شود.

صعب‌العبور بودن مسیر و ترسناک بودن نام جهنم دره دلیل خوبی برای سفر نکردن به آن نیست. دلایل زیادی برای سفر به جهنم دره خاص و تماشایی مشگین شهر وجود دارد. قندیل‌های یخی و حتی چشمه‌های آب گرم طبیعی اطراف دره که از دل صخره‌های کوه سبلان به بیرون می‌تراوند هم تنها ویژگی‌هایی نیستند که به جهنم دره، ارزش سفر می‌بخشند. این دره دارای طبیعتی دست‌نخورده، حیات‌وحش متنوع و اهمیت زیست‌محیطی فراوانی برای عشایر است.

پیشینه تاریخی جهنم دره سی

جهنم دره در فصل زمستان؛ منبع عکس: اینستاگرام iranparadisecom

سال‌ها پیش، در محلی که اکنون روستای موئیل جزئی از آن است، زمین‌های سرسبز و ییلاق‌های خوش‌آب‌وهوایی وجود داشت که محل کوچ عشایری بود که دره‌های این منطقه را برای رفت‌وآمدهای سالانه خود انتخاب کرده بودند و شاید هیچ‌کس به‌اندازه شاهسون‌ها از زیبایی‌های نهان و ناشناخته جهنم دره آگاه نباشد. این عشایر هنوز هم برای رفتن به ییلاق‌های مرتفع مانند آیقار، تندیرلی و هازامیغ از دره‌های این منطقه عبور می‌کنند.

طول کل دره حدود ۱۳ کیلومتر است که فقط بخشی از آن به شکلی که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، درآمده است. کوهنوردان بسیاری برای صعود به قله‌های سبلان، مانند قلل کسری، هرم و جنوارداغ از این حوالی عبور می‌کنند. علاوه بر آن، جهنم دره به‌خاطر همجواری با آتشفشان نیمه‌فعال سبلان که سومین قله بلند ایران محسوب می‌شود، از چشمه‌های آب‌گرم بی‌شماری برخوردار است که ویژگی‌های درمانی متعددی دارند.

آب و هوای جهنم دره سی

جهنم دره در ۳۵ کیلومتری مشگین شهر؛ عکس از مهدی صادقی راد

مبارزه گرما و سرما در کل مشگین شهر در تمام فصول سال ادامه دارد. برخلاف تصورهایی که از شنیدن کلمه «جهنم» در اذهان نقش می‌بندند، جهنم دره مشگین شهر اصلا محلی خشک و سوزان نیست. این دره به‌خاطر موقعیت کوهستانی خود حتی تابستان‌ها هم هوایی خنک و معتدل دارد و به‌خاطر اختلاف زیادی که با سطح دریا دارد، به‌جرئت می‌توان این نقطه را یکی از سردترین نقاط ایران دانست.

علاوه بر آب سردی که حاصل ذوب شدن یخچال‌های سبلان است و با شدت در آبراهه‌ وسط دره جریان دارد، از دیواره‌های آن نیز آب گرم به بیرون تراوش می‌کند. منطقه‌ای که جهنم دره در آن واقع شده است، به‌خاطر قرار گرفتن در مسیر یک نوار آتشفشانی از چشمه‌های آب‌گرم بی‌شماری برخوردار است که همگی دارای خواص درمانی هستند. چشمه آب‌گرم ملک سویی را که در نزدیکی این دره واقع شده است، یکی از چشمه‌های آب‌گرم همجوار با سبلان در این دره است که می‌توان آن را یکی از الطاف الهی در این منطقه برشمرد.

پوشش گیاهی و جانوری جهنم دره

طبیعت تماشایی جهنم دره مشگین شهر؛ عکس از اینستاگرام فرناز معماری

جهنم دره چشم‌اندازهای مثال‌زدنی زیادی دارد. مناظر اطراف آن که ترکیبی از کوه و دره و رودخانه و پوشش گیاهی و جانوری متنوع است، یکی از دست‌نخورده‌ترین طبیعت‌های مشکین شهر و حتی کل استان اردبیل را در دل خود جای داده است. رودخانه خیاوچای (یا خیوچای) که با طول ۵۰ کیلومتر از سرشاخه‌های مهم رودخانه قره‌سو است، پس از گذشتن از کوه‌های هزارمیخ، آیی قاری و دلی آلی جنوار داغی، به دره عریض و طویل موئیل می‌رسد و پس از عبور از دل جهنم‌دره به قره‌سو می‌پیوندد. این رودخانه یکی از منابع مهم تامین آب شرب روستاهای مجاور آن است. آبشار زیبای گورگور نیز در مسیر این رودخانه و در محل تلاقی آن با بلندی‌های دره واقع شده است. این آبشار که در خور تصویربرداری است، در هر فصل از سال جلوه‌ای خاص دارد و بازدیدکنندگان بسیاری برای تماشای آن به این منطقه سفر می‌کنند.

گل‌های وحشی در جهنم دره؛ عکس از شهرام اسماعیلی

با به‌جای گذاشتن زباله در طبیعت، خواب حیات وحش دره بهشت‌گونه «جهنم دره» را آشفته نکنیم

رودخانه خیاوچای که از وسط جهنم دره می‌گذرد و به‌ویژه حوضچه‌ای که در محل ریزش آبشار گورگور ملک سوئی ایجاد شده است، محل زندگی ماهی‌های قزل‌آلای بی‌شماری است که تماشای جست‌وخیز آن‌ها یکی از لذت‌های سفر به جهنم دره است. این رودخانه مهم‌ترین زیستگاه قزل‌آلاهای خال‌قرمز در استان اردبیل است.

جهنم دره زیستگاه دائمی حیواناتی از قبیل قوچ و میش ارمنی، آهو، خرس قهوه‌ای و خاکستری، گراز، بز سفید طوق‌دار، کفتار و پرندگانی چون عقاب و شاهین و سایر گونه‌های دیگر پرندگان و وحوش است که اینجا را به‌عنوان مأمن و محل زندگی خود برگزیده‌اند. در زمان سفر به این منطقه باید جوانب احتیاط را رعایت کرد؛ چراکه در این حجم از طبیعت بکر که به‌نظر همه‌چیز در آرامش کامل به سر می‌برد، حیواناتی مانند خرس‌ها در صورتی که احساس کنند خطری توله‌هاشان را تهدید می‌کند، می‌توانند خطرناک باشند. اگر حین قدم زدن در کنار رودخانه به زمین زیر پایتان دقت کنید، جای پای خرس‌ها را آشکارا خواهید دید.

بهترین زمان سفر به جهنم دره

عکسی متفاوت از جهنم دره؛ عکس از صابر پورایمان خیاوی

به خاطر موقعیت جغرافیایی، جهنم دره زمستان‌های سردی دارد؛ بنابراین، اگر علاقه‌ای به سرما ندارید و می‌خواهید از طبیعت سرسبز و باطراوت آن لذت ببرید، بهتر است اواسط بهار تا اوایل تابستان به جهنم دره سفر کنید که آب‌وهوای مطبوعی دارد و طبیعت، سبزترین پیراهن خود را به تن کرده است. تا پیش از اردیبهشت، با اینکه زمین‌ها سرسبز هستند، اما هنوز دره مه‌آلود است و زمین لغزنده و پر از چمن‌های یخزده. در سایر فصل‌های سال هوای این دره بسیار سرد و کوهستانی و مه‌آلود است؛ طوری که حتی یک قدم جلوتر را نمی‌توان دید و در این مواقع فقط با کمک راهنماهای محلی می‌توان به دره جهنم سفر کرد.

شاید یک دلیل نام‌گذاری پارادوکس‌گونه جهنم دره نیز همین آب‌وهوای نامتعارف آن باشد؛ اما به‌خاطر وجود آب‌ها و چشمه‌های آب گرم آن، اینجا این قابلیت را دارد که مقصدی ایدئال برای روزهای سرد زمستانی هم باشد؛ به‌ویژه اینکه تماشای آبشارهای یخ‌زده و قندیل‌های آویزان از دیواره‌های صخره‌ای کنار رودخانه خود به‌تنهایی عاملی برای جذب مسافر است.

جاهای دیدنی نزدیک به جهنم دره

روستای موئیل

منبع عکس:dehgardi.ir؛ عکاس: ناشناس

روستای موئیل یکی از جاهای دیدنی مشگین شهر و یکی از روستاهای کمتر شناخته شده در استان اردبیل و در فاصله ۱۴ کیلومتری جنوب مشگین‌شهر است که در دره‌ای به همین نام قرار دارد. موئیل که حدود ۱۰۰ سال پیش شکل روستا به خود گرفت روی شیب‌های تند دامنه‌های غربی کوه‌های سبلان استقرار یافته است و علاوه بر مناطق ییلاقی و چشم‌اندازهای تماشایی، به‌خاطر ارتفاع ۲۱۸۰ متری از سطح دریا، بهار و تابستانی خنک و دل‌انگیز و پاییزها و زمستان‌هایی سرد و یخبندان دارد. کوه‌های ساری گونی، دوله سر، قره قیه و گیویل درسی این روستا را احاطه کرده‌اند و آب‌وهوای فرح‌بخش و باغ‌های زیبایی این روستا حاصل وجود چشمه‌های پرآبی چون قینرجه، ایلاندو و ملک‌سویی است. از جاذبه‌های گردشگری روستای موئیل می‌توان به دره‌ی موئیل، مناطق ییلاقی متعدد، آب‌گرم‌های طبیعی و درمانی، تفرجگاه‌ها و اتراقگاه‌های عشایر و زیستگاه‌های دائمی حیات وحش اشاره کرد.

شیروان دره

تصویر هوایی بخشی از شیروان دره مشگین شهر؛ عکس از مهدی راد

یکی از چندین زیستگاه وحشی منطقه ساوالان که ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین‌شهر و در نزدیکی لاهرود است. این دره عمیق و عریض مساحتی حدود ۷۵ کیلومتر مربع دارد و به‌خاطر وجود سنگ‌هایی به‌شکل تندیس‌های تراشیده‌شده، جلوه‌ای زیبا دارد؛ این اتفاق یک پدیده زمین‌شناسی و حاصل فرسایش رسوب‌های آذرآواری آتشفشان سبلان و رانش و ریزش‌های متعدد طی هزاران سال است. برخی از این اشکال فرسایشی عبارت هستند از دودکش جن، تخت دیو و لانه‌زنبوری. این منطقه از تنوع گیاهی و جانوری غنی برخوردار است و می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش ایران دانست که حیواناتی چون کل، بز، خوک، روباه، گرگ، قوچ، میش ارمنی، خرگوش، کبک، قمری و فاخته در آن زندگی می‌کنند و هر سال، پرندگان بسیاری در فصل مهاجرت به آنجا پرواز می‌کنند.

کدام جهنم دره بودی؟

• 
• 
• 
• 

گالری عکس جهنم دره مشگین شهر

جهنم دره در لغتنامه دهخدا این‌گونه تعریف شده است:

جای نامعلوم در تداول عامه، هنگامی که ندانند کسی به کجا رفته و از رفتن او یا نبودن او خشمگین باشند می‌گویند: نمی‌دانم کدام جهنم دره‌ای رفته است.

بار دیگر که کسی از سر خشم شما را به «جهنم دره» حواله داد، پیش از هر واکنش متقابلا خشم‌گینانه‌ای، نفس عمیق بکشید و با طمانینه از «جهنم دره‌سی مشگین‌شهر» برای او صحبت کنید. اصلا، به خاطر همین سوال هم که شده است، باید یک بار به این دره بهشت‌گونه سفر کنید؛ اما مراقب باشید که به‌جای جهنم دره روستای موئیل در نزدیکی مشگین شهر، سر از جهنم دره روستای قریس در نزدیکی خوی سر در نیاورید. شاید متعجب شوید اگر بشنوید که دره‌ای دیگر با همین نام در استان آذربایجان غربی وجود دارد که به‌خاطر هم‌نام بودن، بسیاری آن‌ها را با هم اشتباه می‌گیرند؛ هرچند آنجا نیز از نظر زیبایی چیزی کمتر از دره هم‌نام خود ندارد.

عکس‌های دوم و سوم گالری از مهدی راد

پرسش‌های متداول

جهنم دره کجاست؟

جهنم دره در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب مشگین شهر در استان اردبیل قرار دارد.

علت نام‌گذاری جهنم دره چیست؟

وجود سراشیبی‌های تند و مسیر صعب‌العبور برای دسترسی به دره

بهترین زمان سفر به جهنم دره چه فصلی است؟

اواسط بهار تا اوایل تابستان

جاهای دیدنی نزدیک به جهنم دره کدامند؟

روستای موئیل، شیروان دره